Archive for the ‘Trzy wielkie religie’ Category

Islam

Słowo „islam” oznacza „podporządkowanie się”. Chodzi o całkowite pod­porządkowanie się woli Allaha. Allah to islamskie imię boga, ale to ten sam bóg co w tradycji judeochrześcijańskiej. Wyznawcy islamu nazywa­ni są muzułmanami, co oznacza „ci, którzy podporządkowują się Bogu”. Trzecia z wielkich monoteistycznych religii (w kolejności powstawania) naucza niewzruszonej lojalności jednemu prawdziwemu Bogu oraz tego, że wszyscy ludzie są równi w oczach surowego, lecz kochającego Boga. W przeciwieństwie do wielu zapatrzonych w siebie religii islamska trady­cja naucza, że można przejść na tę wiarę poprzez prostą osobistą decyzję. Jesteś muzułmaninem, jeśli powiesz, że nim jesteś, i, oczywiście, zgodzisz się na przestrzeganie nakazów tej religii. Wszyscy muzułmanie należą do wspólnoty zwanej umma bez względu na to, czy mieszkają w Arabii, In­donezji, czy w mieście Omaha w amerykańskim stanie Nebraska.

Twórcą religii islamskiej był Mahomet, urodzony około roku 570 n.e. Doznał on boskiego oświecenia, które skłoniło go do spisania pod­staw nowej wiary. Był on ostatnim z długiej linii proroków nawiedzanych przez Boga. W tradycji islamskiej Mojżesz i Jezus byli świętymi wysłanni­kami Boga, a Stary i Nowy Testament są ważnymi duchowymi dokumen­tami, ale ostatecznym wyrazem tajemniczego boskiego planu dla ludzko­ści jest, wedle muzułmanów, proroctwo Mahometa i podyktowana mu przez Boga święta księga Koran.

W kulturze islamskiej bardzo ważne są rytuały, których należy ry­gorystycznie przestrzegać. Najważniejszych pięć rytuałów nosi nazwę pięciu filarów islamu. Są to: wyznanie wiary, modlitwa, jałmużna, post i przynajmniej jedna pielgrzymka do Mekki (miejsce urodzenia Maho­meta) w życiu.

Wyznanie wiary

Czasem nazywane daniem świadectwa, jest powszechne również w in­nych wyznaniach. Muzułmanie powtarzają, iż Allah jest jedynym Bo­giem, a Mahomet jego prawdziwym prorokiem kilka razy dziennie podczas codziennych modlitw lub kiedykolwiek mają na to ochotę. To wyznanie wiary jest głównym wymogiem, jaki trzeba spełnić, by zostać muzułmaninem, i może być ono wypowiadane przez każdego w dowolnym momencie. Żaden muzułmanin nie może zakwestionować prawdomówności drugiego. To uświęcony kontakt pomiędzy jednostką a Bogiem.

Modlitwa

Muzułmanie mają również obowiązek modlić się pięć razy dziennie. To drugi filar islamu. Najpierw muszą dokonać rytualnego oczyszczenia, a następnie zwrócić się twarzą w kierunku Mekki bez względu na to, gdzie się znajdują. Modlitwa najczęściej odbywa się: o wschodzie słońca, w po­łudnie, w środku popołudnia, o zachodzie słońca i w nocy. W krajach, gdzie mieszka wielu muzułmanów, zwyczajem jest wzywanie do modli­twy dokonywane przez muezzina z minaretu meczetu (wieża islamskiej świątyni) — tubalnym głosem przypomina on wiernym, że pora na mod­litwę. Zbiorowe modły w meczecie odbywają się w piątkowe południe.

Jałmużna

Donacje charytatywne, znane również jako jałmużna, to trzeci filar isla­mu. Islam wymaga od swoich wiernych szczodrości wobec biednych. Po­dobnie jak w przypadku innych religii monoteistycznych, w tradycji is­lamskiej pomoc biednym uchodzi za obowiązek.

Post

Post to czwarty filar islamu. Głównym okresem postu jest dziewiąty miesiąc księżycowego kalendarza islamskiego nazywany ramadanem. Od zmierzchu do świtu wierni muzułmanie mają powstrzymywać się od jedzenia, picia i uprawiania miłości. Post jest praktykowany w określo­nych terminach w każdej z wielkich religii monoteistycznych. Ascetycz­ne wyrzeczenie się wygód świata daje oczyszczające poczucie odpoku­towania. Jest to bardzo podobne do chrześcijańskiej tradycji Wielkiego Postu, podczas którego wierni tymczasowo odmawiają sobie życiowych przyjemności. Tak jak zakończeniem Wielkiego Postu jest Wielka Nie­dziela, tak ramadan kończy się trzydniowym świętem.

Pielgrzymka do Mekki

Piątym filarem islamu jest pielgrzymka do świętego miasta Mekki przy­najmniej raz w życiu. Mekka jest centrum islamskiej wiary, domem Ma­hometa, i każdy muzułmanin, który jest w stanie i którego na to stać, po­winien odbyć pielgrzymkę, aby udowodnić swoją wiarę. Muzułmanie ubierają się wówczas w zwyczajne, proste jasne szaty symbolizujące rów­ność w oczach Allaha. Biżuteria, perfumy i miłość są zakazane w czasie pielgrzymki. Niektórzy mężczyźni golą głowy.

Niektórzy muzułmanie pielgrzymują również do Jerozolimy. Jero­zolima jest świętym miastem w tradycji judaistycznej, chrześcijańskiej i islamskiej.

Dżihad

Niektórzy muzułmanie uważają dżihad za szósty filar islamu. Niemuzułmanom słowo dżihad przywodzi na myśl obrazy aktów terroryzmu, po­nieważ niektórzy zapalczywi muzułmanie wykorzystali je jako wezwanie do świętej wojny z niewiernymi. Faktyczna tradycja tego słowa w języku arabskim odnosi się bardziej do „wewnętrznej walki” w celu zadowole­nia Boga i może być zinterpretowana przez muzułmanów dowolnie — od nauczania i działań charytatywnych po walkę w obronie islamu.

Koran

Tak jak judaizm i chrześcijaństwo mają Stary i Nowy Testament, tak is­lam ma swoją świętą księgę Koran. Muzułmanie wierzą, że Koran jest wyrazem ostatecznej woli Boga. Wierzą, że są to prawdziwe słowa Boga podyktowane Mahometowi. W efekcie tego tłumaczenia Koranu na inne języki są podejrzane, ponieważ w przekładach coś może się zagubić.

Co to jest pięć filarów islamu?

Pięć filarów islamu to obowiązki każdego wierzącego muzułmanina. Należą do nich: wyznanie wiary (szahada), modlitwa (sałat), jałmużna (zakat), post (sawm) i pielgrzymka do świętego miasta Mekka (hadż).

Koran oddaje szacunek Mojżeszowi, Jezusowi i innym postaciom z tradycji judeochrześcijańskiej. Są oni szanowani jako święci mężowie, ale muzułmanie wierzą, że ostateczne słowo Boga zawarte jest w Koranie podyktowanym przez Allaha Mahometowi. Dla przykładu w Koranie Je­zus jest przedstawiony jako człowiek śmiertelny, a nie Syn Boży. Jest uzna­wany za proroka i ukochanego przez Boga, ale Koran naucza również, że Allah nie pozwoliłby na to, by jeden z jego proroków cierpiał tortu­ry z powodu śmierci na krzyżu. Koran naucza, iż w ostatniej chwili Je­zus został uratowany przez Boga i zastąpiony sobowtórem. Relacjonu­jąc historię Abrahama i jego syna, Koran zmienia imię syna. W Starym Testamencie Bóg zarządał od Abrahama złożenia w ofierze syna Izaaka na dowód swej wiary tylko po to, by powstrzymać go w ostatniej chwili i powiedzieć, że był to sprawdzian jego miłości do Boga. W Koranie tym synem jest Ismael, od którego, jak wierzą Arabowie, wywodzi się gałąź ich ludów semickich.

Myśl końcowa

To dość trywialne stwierdzenie, że gdyby ludzie skupili się na tym, co ich łączy, a nie na tym, co ich dzieli, to świat byłby lepszym miejscem. Szko­da, że trzy wielkie religie monoteistyczne nie były w stanie tego dokonać przez niemal dwa tysiąclecia nie zawsze pokojowego współistnienia. Nie tylko wszystkie trzy są monoteistyczne, ale też podzielają wiarę w tego sa­mego boga.

Żydzi czczą Stary Testament, chrześcijanie także Nowy, muzułmanie dodali jeszcze Koran, który, ich zdaniem, jest ostatecznym słowem Boga. Te religie mają ze sobą wiele wspólnego.

Wiara to piękna rzecz, podobnie jak tolerancja. Czy nie możemy się po prostu dogadać? Czy nie tego pragnąłby Bóg od swojego najdoskonal­szego stworzenia?

Chrześcijaństwo

W historii judaizmu wielu rościło sobie prawo do tytułu Mesjasza. Wie­lu głosiło swoje przesłanie tłumom, inspirowało wyznawców do podąża­nia ich śladami i umierało za swe czyny. O większości z nich zapomnia­no, ich imiona i ich naśladowcy przeminęli z pustynnym wiatrem.

Jeden z takich ludzi został przyjęty wraz ze swoim przesłaniem i od tej pory świat już nigdy nie był taki, jak wcześniej. W rzeczywistości najwięk­sza i najbardziej wpływowa z wielkiej trójki monoteistycznych religii zo­stała zainspirowana przez nauki skromnego żydowskiego cieśli, który głosił miłość i wybaczenie. Umarł młodo, w wieku trzydziestu trzech lat, lecz, według jego wyznawców, jest to dopiero początek historii.

Jezus z Nazaretu

Chrześcijaństwo jest religią utworzoną na bazie kazań i nauk Jezusa z Nazaretu. Wiemy, że historyczny Jezus nauczał i miał uczniów, był po­strzegany jako polityczne i społeczne zagrożenie dla status quo i został ostatecznie stracony przez Rzymian poprzez straszliwe ukrzyżowanie. Zawsze istnieli sceptycy, którzy wątpili w istnienie historycznego Jezu­sa, lecz świeckie pisma Rzymian potwierdzają, iż chodził po tym świecie. Ale czy był synem Boga, jak wierzą chrześcijanie z całego świata?

W roku 999 wybuchła masowa histeria z powodu nadchodzącej Apo­kalipsy, powrotu Jezusa Chrystusa i ostatecznej bitwy, jaka miała się ro­zegrać pomiędzy Bogiem a szatanem. Nic się nie zdarzyło. W roku 1999 wystąpiły te same obawy, mieliśmy też do czynienia z histerią roku 2000. Potem nastała cisza. Czy jesteśmy bezpieczni przez kolejnych ty­siąc lat?

Niewiele wiemy o historycznym Jezusie poza wydarzeniami z czterech ewangelii, które składają się na pierwszą część Nowego Testamentu. To „au­toryzowane” biografie — autoryzowane jakieś czterysta lat po zdarze­niu. Ojcowie kościoła, mając do wyboru tysiące kronik o Jezusie, wybrali

ewangelie, które podkreślają jego boskość. Istnieją i inne, zawierające rów­nocześnie rozważania o Jezusie jako człowieku, lecz zostały one zdegrado­wane do roli do kontrowersyjnych odsyłaczy w historii chrześcijaństwa.

Chrześcijanie wierzą, że proroctwa Starego Testamentu zostały wypeł­nione przez osobę Jezusa, który poprzez śmierć na krzyżu odkupił grze­chy ludzkości i zaoferował zbawienie wszystkim, którzy wierzyli w Boga. Pierwsi chrześcijanie byli „Żydami-uczniami Jezusa”, a zatem chrześcijań­stwo jest odgałęzieniem judaizmu. Chrześcijanie w końcu przewyższyli li­czebnie Żydów, gdy, głównie dzięki wysiłkom św. Pawła i innych misjona­rzy, przesłanie Jezusa rozeszło się po antycznym świecie i stało się dostępne dla wszystkich, których umysły i serca zostały przekonane do tej filozofii.

Chrześcijańskie rytuały

Kluczowym elementem wiary chrześcijańskiej jest przekonanie, że Je­zus Chrystus powstał z martwych po swym ukrzyżowaniu i przeleżeniu trzech dni w grobie. Wielu zgadza się z tym, iż Jezus był mędrcem; muzuł­manie czczą go jako bardzo ludzkiego proroka, ale sednem wiary chrześ­cijan jest przekonanie o zmartwychwstaniu Jezusa i wiecznym życiu ra­zem z nim w niebie.

Chrześcijaństwo, tak jak dwie pozostałe religie monoteistyczne, ma wiele rytuałów, znanych też jako sakramenty. Chrzest polega na za­nurzeniu w wodzie i uważa się go za oficjalne przyjęcie wiary. Niektó­rzy chrześcijanie praktykują całkowite zanurzenie się w rzece i czekają z chrztem, aż nawrócony dorośnie lub przynajmniej osiągnie rozsądny wiek. Inne wyznania chrześcijańskie chrzczą niemowlęta krótko po uro­dzeniu, a w chrzcie uczestniczy dwoje reprezentantów (rodzice chrzest­ni), którzy odpowiadają na pytania księdza w imieniu dziecka. Kolej­nym ważnym rytuałem czy też sakramentem jest Komunia święta. Jest to odtworzenie Ostatniej Wieczerzy, podczas której Jezus dzielił się chle­bem i winem ze swymi apostołami i nakłaniał ich, by robili to w jego imię. Katolicy wierzą w transsubstancjację, czyli w to, że chleb i wino są dosłownie przekształcane w ciało i krew Chrystusa przez księdza w czasie mszy. Wiele kościołów protestanckich uważa to za symbolicz­ny rytuał, a niektóre w ogóle nie uwzględniają tego obrzędu i nie włącza­ją go do swoich praktyk.

Kłótnie i napięcie, jakie pojawiły się pomiędzy judaizmem, chrześci­jaństwem i islamem na przestrzeni ostatnich dwóch tysiącleci, są tra­giczne na wielu poziomach i absurdalne, jeśli chodzi o meritum: Jah­we, Bóg, i Allah to tylko różne imiona tego samego bóstwa czczonego w różny sposób przez wszystkie trzy religie.

Wyraźnie widać, że chrześcijaństwo nie jest monolitem. Od śmier­ci Jezusa aż do czasów renesansu w zachodnim świecie istniał tylko jeden kościół — rzymskokatolicki. Na Wschodzie greckie i rosyjskie prawosła­wie rozwijały się bez kontaktów z rzymskim papiestwem. Oprócz nich funkcjonowało i funkcjonuje wiele mniejszych sekt chrześcijańskich.

Liczne odłamy

W okresie renesansu w wyniku reformacji powstały liczne kościoły pro­testanckie. Wszystkie one opierają się na wierze w Jezusa Chrystusa i na­ukach Nowego Testamentu, ale dzielą je liczne różnice, a wzajemna ry­walizacja, zaszłości, a czasem wręcz otwarta wrogość często naznaczały historię relacji pomiędzy tymi wyznaniami.

Wszystkie te wyznania obiecują życie wieczne pod warunkiem przy­jęcia Chrystusa jako zbawcy. Niektóre z nich są tolerancyjne wobec in­nych odłamów, podczas gdy inni zapalczywi chrześcijanie są bardziej zaabsorbowani tym, kto pójdzie do piekła, niż tym, czy oni sami trafią do nieba.

Większość chrześcijan wierzy, że Jezus powróci, a kiedy to nastąpi, będzie niezłe zamieszanie. Mistycy i szaleńcy powtarzają nam, że koniec jest bliski, już od bardzo dawna. Jak na razie jednak ich przepowiednie się nie sprawdzają.

Jeśli będziemy chcieli wszystko uprościć i sprowadzimy wszystkie dogmaty do ogólno chrześcijańskiego przekonania, że „Bóg jest miłoś­cią”, wówczas chrześcijaństwo okaże się piękną wiarą, dającą duchowe ukojenie milionom wiernych i będącą źródłem dobrych uczynków i cha­rytatywnych działań na całym świecie.

Judaizm

Pierwsi Izraelici nie byli monoteistami. Byli oni, jak się ich dziś nazywa, benoteistami, co oznacza, iż mieli swego boga, lecz akceptowali bóstwa są­siadów, uważając je za równie ważne — innymi słowy, wyznawali oni te­ologiczną zasadę „żyj i pozwól żyć”. Ukształtowali swą wiarę, w której istniał tylko jeden bóg imieniem Jahwe, podczas męki i cierpienia, ja­kie przeżywali jako niewolnicy w Egipcie, późniejszego wyzwolenia i wę­drówki przez pustynię, gdzie, według Starego Testamentu, objawiono im dziesięć przykazań. Podczas późniejszego okresu dominacji mieszkań­ców Babilonu monoteizm Izraelitów został umocniony i ustanowiona została wiara, iż Mesjasz w końcu nadejdzie i zbawi świat. W tym mo­mencie wyłoniło się chrześcijaństwo.

Izraelici byli zawsze dręczeni przez zdobywców. W końcu nadeszli Rzymianie. Okupowali oni judeę przez wiele lat. Jezus Chrystus żył właś­nie w czasie rzymskiej okupacji. Jerozolima została zniszczona w roku 70 n.e. podczas jednego wydarzenia w historii kultury, które nazywane jest diasporą — od greckiego słowa „dyspersja”. Założenie państwa Izrael w roku 1948 ustanowiło pierwszą żydowską ojczyznę po prawie dwóch ty­siącleciach. Życie przez całe pokolenia bez ojczyzny, bez domu, wędrów­ki, koczowanie na obcej ziemi, gdzie traktowano Żydów niesprawiedli­wie, gdzie często dochodziło do wybuchów gwałtownych prześladowań — miały wielki wpływ na ukształtowanie ich religii i filozofii.

Tora i Talmud

Tora jest podstawą żydowskiej religii, tradycji i prawa; nazwa ta pochodzi od hebrajskiego słowa „doktryna”. Częścią Tory jest Pięcioksiąg składają­cy się z pierwszych pięciu ksiąg Biblii zwanych przez chrześcijan Starym Testamentem. Ponieważ Żydzi nie uznają Nowego Testamentu, nie nazy­wają swoich ksiąg „starymi”. Nazwa Tora często obejmuje wszystkie pis­ma żydowskie wraz z różnymi komentarzami napisanymi przez nauczy­cieli i rabinów w ciągu stuleci.

Talmud jest kolejną księgą religii żydowskiej, obejmującą prawo cy­wilne, a także Pięcioksiąg, Torę i komentarze do Tory. Istnieją dwie wersje Talmudu: Talmud Izraelski i Talmud Palestyński.

Naród wybrany

Tradycja żydowska utrzymuje, iż Żydzi są „narodem wybranym”. Moj­żeszowi objawił to sam Jahwe. Nie opuszcza ich skłonność do ironii, po­nieważ aby zostać „wybranymi”, musieli przetrwać wiele trudności. Księ­ga Hioba ze Starego Testamentu opowiada historię nieszczęsnego Hioba, którego dotyka jedno nieszczęście po drugim, gdyż Bóg testuje go jako swojego faworyta.

Tradycja żydowska popiera wiarę w jednego Boga, który stworzył wszechświat i kieruje nim. Boski wzór życia zaprezentowany został po­przez dziesięć przykazań, które zostały objawione Mojżeszowi na Górze Synaj. Judaizm opiera się na umowie czy też pakcie zawartym między Bogiem i Żydami. Żydzi uznają Boga za najwyższego króla i prawodaw­cę, a ten wyróżnia ich jako swój naród wybrany. Nieprzyjemne zrządze­nia losu, które dotykały Izraelitów, były często interpretowane jako znaki niezadowolenia Boga, co może wskazywać na to, że, w mniemaniu Jah­we, Żydzi nie zawsze żyli zgodnie ze swoją częścią umowy, a to ze wzglę­du na rożne próby i trudne przeżycia, z jakimi musieli się zmagać przez wieki.

Bóg Starego Testamentu jest, wedle swych własnych słów, Bogiem gniewnym i zazdrosnym, chętnie karzącym i wymagającym. Stąd juda­izm jest pełen rytuałów, które muszą być wypełniane, i praw, które muszą być przestrzegane. Księga Kapłańska jest długą listą praw, spośród któ­rych jedne brzmią całkiem logicznie (mężczyzna nie powinien odbywać stosunków seksualnych ze swoją córką), podczas gdy inne (mężczyzna powinien oddalić kobietę ze swego namiotu na czas jej menstruacji) zwy­czajnie byłyby nie do zaakceptowania w dzisiejszym świecie.

Cierpienia Żydów, jakich zaznawali oni przez lata z rąk gnębicieli, dały początek wierze w to, że Mesjasz przyjdzie, by zbawić świat. Współ­cześni Żydzi wierzą, iż ten dzień jeszcze nie nadszedł. Jednakże wielu wie­rzy, iż dzień, w którym pojawił się Mesjasz, nastał jakieś dwa tysiące lat temu i w oparciu o jego narodziny, nauczanie, śmierć, a dla wyznawców nawet zmartwychwstanie stworzono religię znaną jako chrześcijaństwo.

Na dobre i złe

Na dobre, a czasem i na złe, judaizm, chrześcijaństwo i islam wciąż kształ­tują świat na poziomie osobistym, socjokulturowym i politycznym. Choć te wiary przepełniły dusze swych wyznawców ekstazą iluminacji, przeja­wiały się czasem okrutnymi aktami bigoterii, gdy jedna z nich próbowała zdobyć dominację w świecie i miejsce w sercach kobiet i mężczyzn. Kiedy ktoś niezłomnie uważa siebie za członka jedynej prawdziwej wiary, coś, co jest dla niego oczywiste, może prowadzić do przekonania, że wyznaw­ca innej wiary wymaga albo nawrócenia albo uśmiercenia.

Monoteizm jest formą religii, w której wyznaje się jednego boga. Ju­daizm, chrześcijaństwo i islam są trzema głównymi religiami monotei­stycznymi. Filozofia monoteizmu kształtuje nasz dzisiejszy świat na nie­malże każdym poziomie, tak ziemskim, jak i duchowym.

Tak jak na Ali in the Family wzorowany był Maude, który z kolei był wzorem dla Good Times1, tak chrześcijaństwo i islam wzorują się na judai­zmie. Jednak pomimo wspólnych korzeni niewiele było przez wszystkie te lata chwil spokojnej koegzystencji tych religii. Krucjaty, pogromy, dżihad — wiele z nich odbyło się w imię Jahwe, Chrystusa i Allaha, co tyl­ko zwiększa dramatyzm tych wydarzeń, jako że są to tak naprawdę trzy imiona tego samego bóstwa. Judaizm, chrześcijaństwo i islam są trzema głównymi monoteistycznymi religiami. Monoteizm oznacza wiarę w jedne­go boga władającego niebem i ziemią. Nawet we współczesnych czasach, okresie ziemskiego humanizmu, wpływ tych trzech wielkich monotei­stycznych religii jest widoczny w naszych kulturach i umysłach.