Jan Kalwin

We Francji zamęt siał inny radykalny reformista. Jego filozofia nie tyl­ko zmieniła religię, ale też wywarła wpływ na myślenie ekonomiczne. Jan Kalwin (1509 – 1564) był francuskim teologiem i humanistą, który po­parł reformację i wywarł wpływ na wiele dziedzin niezwiązanych z du­chowością. Gdy poznał ruch reformacyjny i zaczął pisać o swoich prze­konaniach, został zmuszony do ucieczki przez zagniewanych ojców kościoła. Jego traktat Institutio Religionis Christianae utrwalił jego reputację jako czołowego ideologa protestantyzmu.

Czym jest predestynacja?

Predestynacja to pogląd rozwijany przez protestanckiego reformistę Jana Kalwina głoszący, że Bóg od razu decyduje o tym, kto trafi do nie­ba, a kto do piekła, i nic, co robimy w życiu, nie może tego zmienić. Z tego powodu wyznawcy kalwinizmu byli bardzo surowi, przedsię­biorczy i oszczędni, ponieważ sukcesy w życiu doczesnym były dowo­dem boskiej łaski.

Podobnie jak Luter, Kalwin podkreślał duchowe doświadczenie jed­nostki i uważał, że wszystko, co trzeba wiedzieć, można znaleźć w Biblii nieprzefiltrowanej przez katolickie dogmaty. Podobnie jak Luter, wie­rzył także w dosłowną interpretację Biblii. Uważał, że jej wskazaniami powinny się kierować nie tylko instytucje kościelne, ale także społeczeń­stwo jako całość powinno być budowane na dosłownej interpretacji Bi­blii. To rodzaj rządów zwanych teokracją, czyli rządy autorytetów religij­nych. Przywódcy takiego państwa byliby nie gubernatorami, senatorami czy posłami, ale powinni być uporządkowani według czterech kategorii opisanych w Nowym Testamencie — w Dziejach Apostolskich:

  • Pastorzy: tych pięciu mężczyzn powinno zajmować się sprawami religii.
  • Nauczyciele: ta grupa nauczałaby obywateli chrześcijańskiej doktryny.
  • Starsi: dwunastu mężczyzn (jak apostołów) wybranych przez władze miejskie, którzy nadzorowaliby każdą pracę wykonywa­ną w mieście.
  • Diakoni: ta grupa zajmowałaby się chorymi, owdowiałymi, sie­rotami i biednymi.

Kalwin próbował wcielić swój projekt w życie w szwajcarskiej Gene­wie, ale mieszkańcy tego miasta szybko mu podziękowali i wygonili go z miasta wraz z uczniami.

W przeciwieństwie do Lutra Kalwin mocno podkreślał koncepcję predestynacji, która oznacza, że zanim się urodzimy, bez naszego naj­mniejszego udziału, Bóg decyduje, czy pójdziemy do nieba, czy do pie­kła. Predestynacja zwana jest także „doktryną wybranych” albo „doktry­ną żywych świętych”.

Obok predestynacji Kalwin kładł nacisk na oszczędność i ducho­wość — zręby tak zwanej protestanckiej etyki pracy. Łaskę boską zdoby­wa się ciężką pracą, skromnym życiem i sukcesem finansowym. Śluby ubóstwa, częste w zakonach katolickich, są niespotykane w kalwinizmie. Ta duchowa filozofia przekształciła dziedziny odległe od religii. Z nią wiązane są początki kapitalizmu i gospodarki rynkowej w Europie.

Kalwinizm zrodził protestancką etykę pracy, która bezpośrednio do­prowadziła do powstania kapitalizmu (własność prywatna, wolne ryn­ki i zysk przestały być czymś wstydliwym) i jego stopniowej domina­cji w Europie. Kapitalizm zastąpił feudalizm, system, w którym lokalny władca kontrolował wszystkie aspekty życia swoich poddanych.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.